Dziedziczenie oszczędności i polis

Część działu: Budżet domowy

Dziedziczenie oszczędności i polis to zasady, według których majątek po zmarłym trafia do bliskich. Nie wszystko idzie tą samą drogą: część majątku przechodzi przez spadek, a część trafia do wskazanych osób wprost, z jego pominięciem. Ta różnica decyduje o tym, jak szybko i w jakiej wysokości bliscy dostają pieniądze.

Co wchodzi do spadku

Spadek to majątek dzielony po śmierci. Dzieli się go według testamentu, a gdy testamentu nie ma, według ustawy.

Do spadku wchodzą konta w banku, gotówka, mieszkanie, samochód i inne rzeczy. Wchodzą też długi.

Ten podział wymaga sprawy spadkowej u notariusza albo w sądzie. To trwa. Dopiero po jej zakończeniu rodzina może z tego majątku swobodnie korzystać.

Co trafia poza spadkiem

Część pieniędzy omija spadek i idzie wprost do osób wskazanych za życia. To rozwiązanie działa szybciej i bywa korzystniejsze.

Rodzaj środków	Kto dostaje	Czy przez spadek
Polisa na życie	uposażony	nie
IKE oraz IKZE	osoba uprawniona	nie, jeśli wskazana
PPK	osoba uprawniona	nie, jeśli wskazana
Konto w banku	osoba z dyspozycji	nie, do ustawowego limitu

Pieniądze z polisy

Wypłata z polisy na życie idzie prosto do uposażonego i omija spadek. Wynikają z tego trzy rzeczy.

Po pierwsze, pieniądze przychodzą szybko, bo nie czekają na żadną sprawę spadkową.

Po drugie, nie sięgną po nie wierzyciele zmarłego. Ta wypłata nie jest częścią spadku, więc długi jej nie dotyczą.

Po trzecie, dla najbliższej rodziny zwykle nie ma od niej podatku od spadków.¹

Konta emerytalne i konto w banku

Na IKE, IKZE oraz w PPK można wskazać osobę uprawnioną. Wtedy pieniądze trafiają do niej z pominięciem spadku.

Jeśli nikogo nie wskazano, wszystko wraca do spadku i czeka na sprawę spadkową.

Jest też osobne narzędzie w banku: dyspozycja wkładem na wypadek śmierci. Wskazane osoby dostają wtedy pieniądze z konta do ustawowego limitu, bez czekania na spadek. Składa się ją raz, na jednym formularzu.

Długi i zachowek

W spadku są pieniądze. Są też długi. Dlatego spadkobierca ma wybór.

Może przyjąć spadek z ograniczeniem odpowiedzialności, czyli odpowiadać za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku. Może też spadek odrzucić, jeśli długi są większe niż majątek.

Osobna sprawa to zachowek. Jeśli ktoś z najbliższych został pominięty w testamencie, ma prawo do części tego, co dostałby z ustawy.

Ułożenie tych spraw za życia jest częścią rozsądnego planowania w budżecie domowym.

Słownik pojęć

Spadek: majątek i długi przechodzące na spadkobierców po śmierci.
Uposażony: osoba wskazana w polisie, do której trafia świadczenie.
Dyspozycja wkładem: polecenie wypłaty środków z konta wskazanym osobom po śmierci.
Zachowek: część spadku należna najbliższym pominiętym w testamencie.

Zwolnienie z podatku od spadków dla najbliższej rodziny zależy od zgłoszenia w wymaganym terminie; szczegóły wynikają z ustawy o podatku od spadków i darowizn i wymagają weryfikacji. ↩

Najczęstsze pytania

Czy pieniądze z polisy wchodzą do spadku?

Nie, jeśli wskazano uposażonego. Świadczenie trafia wprost do niego, z pominięciem spadku. Nie obejmują go długi spadkowe ani zwykle podatek od spadków, a wypłata jest szybka, bo nie zależy od zakończenia sprawy spadkowej.

Co dzieje się z IKE, IKZE i PPK po śmierci?

Te konta pozwalają wskazać osoby uprawnione, do których środki trafiają z pominięciem spadku. Jeśli nikogo nie wskazano, pieniądze wchodzą do masy spadkowej i dzielą się na zasadach ogólnych, co trwa dłużej.

Czy dziedziczy się także długi?

Tak, długi są częścią spadku. Spadkobierca może jednak przyjąć spadek z ograniczeniem odpowiedzialności do wartości majątku albo go odrzucić. Decyzję podejmuje się w terminie liczonym od dowiedzenia się o spadku.

Bibliografia

Kodeks cywilny, przepisy o spadkach
Ustawa o podatku od spadków i darowizn oraz przepisy o kontach emerytalnych