Obligacja to pożyczka. Inwestor pożycza pieniądze, a ten, kto je bierze, obiecuje oddać całość w umówionym terminie i dopłacić odsetki.
To główna różnica wobec akcji. Akcja daje kawałek firmy. Obligacja nie daje nic poza prawem do zwrotu pożyczonych pieniędzy.
Mechanika
Kupując obligację, inwestor wpłaca jej wartość nominalną, czyli kwotę wypisaną na papierze.
W zamian dostaje dwie rzeczy. Odsetki wypłacane co jakiś czas, nazywane kuponem. I zwrot całej wpłaconej kwoty w dniu wykupu.
Oprocentowanie bywa stałe, zmienne albo powiązane z inflacją, jak w obligacjach indeksowanych inflacją.
Terminy i kwoty są znane z góry. Dlatego obligacje wahają się o wiele mniej niż akcje.
Emitenci
Najważniejsze pytanie przy obligacji brzmi: komu właściwie pożycza się pieniądze. To ta odpowiedź wyznacza ryzyko.
Obligacje skarbowe emituje państwo. Uchodzą za najbezpieczniejsze. Ich odmiany dla zwykłych ludzi opisuje hasło Obligacje skarbowe.
Obligacje komunalne wypuszczają samorządy, na przykład miasta.
Obligacje korporacyjne wypuszczają firmy. Płacą zwykle wyższe odsetki, bo ryzyko też jest wyższe.
Cena a stopy procentowe
Z obligacjami o stałych odsetkach jest tak: gdy stopy procentowe rosną, ich cena spada. Gdy stopy spadają, cena rośnie.
Powód jest zdroworozsądkowy. Kiedy stopy rosną, nowe obligacje płacą lepsze odsetki. Stare, gorzej oprocentowane, nikt nie chce kupić za pełną cenę.
To dotyczy tylko sprzedaży przed terminem. Kto doczeka do dnia wykupu, dostanie pełną wartość nominalną bez względu na stopy.
Ryzyko kredytowe
Ryzyko kredytowe to prosta rzecz: pożyczkobiorca może nie oddać pieniędzy.
Przy obligacjach skarbowych jest najniższe. Przy obligacjach firm rośnie, zwłaszcza gdy firma ma słabe wyniki.
To jeden z elementów szerszego ryzyka inwestycyjnego, które sprawdza się przed zakupem.
Słownik pojęć
- Kupon: odsetki wypłacane posiadaczowi obligacji w ustalonych odstępach.
- Wartość nominalna: kwota zwracana przez emitenta w dniu wykupu.
- Emitent: podmiot, który emituje obligacje i pożycza w ten sposób kapitał.
Najczęstsze pytania
Czym różnią się obligacje od akcji?
Dlaczego cena obligacji spada, gdy rosną stopy procentowe?
Czy na obligacjach można stracić?
Bibliografia
- Ogólnodostępne materiały edukacyjne dotyczące rynku obligacji
- obligacjeskarbowe.pl (serwis Ministerstwa Finansów)