Waloryzacja składek i świadczeń

Waloryzacja to coroczne podnoszenie kwot w systemie emerytalnym, żeby nie traciły na wartości przez wzrost cen. Pod jedną nazwą kryją się jednak dwa zupełnie różne mechanizmy, co bywa źródłem nieporozumień.

Dwa różne mechanizmy

Pierwszy dotyczy osób pracujących. Składki zapisane na koncie i subkoncie w ZUS są co roku podnoszone, żeby zapis sprzed dwudziestu lat nie był wart tyle, co dwadzieścia lat temu. To waloryzacja składek.

Drugi dotyczy osób już na emeryturze. Wypłacane świadczenia są podnoszone co roku w marcu. To waloryzacja świadczeń.

Skąd biorą się wskaźniki

Oba wskaźniki liczy się od inflacji, czyli od tego, o ile podrożały ceny. Do tego dokłada się element związany ze wzrostem pensji.

Jest jedna ważna zasada. Waloryzacja nigdy nie obniża kwoty. Nawet gdyby ceny spadły, emerytura i zapis w ZUS zostają na dotychczasowym poziomie.¹

Czego waloryzacja nie gwarantuje

Wysoki wskaźnik brzmi dobrze, ale sam w sobie nie oznacza bogacenia się. Jeśli emerytura rośnie o tyle, o ile rosną ceny, realnie nic się nie zmienia.

Waloryzacja składek a realne pieniądze

Waloryzacja składek myli z innego powodu. Kwota na koncie w ZUS rośnie, czasem szybciej niż odsetki na lokacie. Łatwo więc pomyśleć, że to oszczędności.

To jednak nie są pieniądze leżące na rachunku. To zapis księgowy, czyli obietnica przyszłej wypłaty. Sfinansują ją składki kolejnych pokoleń.

Tego zapisu nie da się wypłacić ani odziedziczyć tak jak oszczędności.

Dlatego rosnąca kwota w ZUS nie oznacza wysokiej stopy zastąpienia. Różnicę trzeba zbudować samemu, o czym mówi hasło Prywatna emerytura.

Waloryzacja obejmuje też emeryturę minimalną, a cały mechanizm jest częścią systemu emerytalnego.

Słownik pojęć

• Waloryzacja: coroczne podnoszenie kwot, żeby nadążyć za wzrostem cen.
• Wskaźnik waloryzacji: liczba określająca, o ile podnosi się kwoty w danym roku.
• Zapis księgowy: informacja o należnym świadczeniu, a nie pieniądze na rachunku.