Prywatna emerytura

Dlaczego emerytura z ZUS nie wystarczy

Prywatna emerytura to własny kapitał, budowany obok składek do ZUS w ramach trzeciego filaru. Po zakończeniu pracy wypłaca się z niego drugie, własne świadczenie.

Po co to komu, pokazuje jedna liczba: stopa zastąpienia. Mówi ona, jaką część ostatniej pensji zastąpi pierwsza emerytura.

Dziś przeciętna emerytura z ZUS to trochę ponad połowa ostatniej pensji. Dla młodszych roczników prognozy są dużo gorsze. Kto przejdzie na emeryturę około 2060 roku, dostanie z ZUS mniej więcej jedną czwartą swojej pensji.

Powód jest demograficzny. Coraz mniej pracujących składa się na świadczenia dla coraz liczniejszej grupy emerytów.

To nie jest argument przeciwko ZUS. To argument przeciwko traktowaniu ZUS jako jedynego źródła pieniędzy na starość. Różnicę między emeryturą a dotychczasowym życiem trzeba pokryć samemu.

Pewne sposoby na pokonanie inflacji

Pieniądze schowane do szuflady tracą wartość każdego roku. Żeby oszczędności zachowały siłę nabywczą, muszą zarabiać przynajmniej tyle, ile wynosi inflacja. Najlepiej więcej. Do wyboru są cztery podstawowe formy i różnią się bardzo mocno.

Lokata bankowa wypada najsłabiej. Oprocentowanie ledwo dogania inflację, a zapisy w umowach (zmienne oprocentowanie, warunki promocji, sposób naliczania odsetek) często sprawiają, że jej nie przebija. Na koniec od każdego zysku bank pobiera jeszcze 19 procent podatku Belki.

Strategia lodówki i zamrażalki

Oszczędności dzieli się jak jedzenie w kuchni. Lodówka to pieniądze na już i na najbliższe kilka lat. Zamrażalka to kapitał zamrożony celowo, na dziesiątki lat, po który nie sięga się przy pierwszej okazji. Najczęstszy błąd polega na trzymaniu wszystkiego w lodówce. Pieniądze są wtedy pod ręką, więc szybko znikają, a długoterminowy kapitał nigdy nie powstaje.

Kolejność jest prosta. Najpierw pełna lodówka, czyli poduszka finansowa. Dopiero potem systematyczne mrożenie. Zamrażalka ma jedną przewagę: skoro wyjęcie pieniędzy wymaga wysiłku, przestają być traktowane jak część bieżącego budżetu.

Procent składany, czyli czas robi robotę

Procent składany polega na tym, że odsetki zaczynają zarabiać własne odsetki. Przez pierwsze lata prawie tego nie widać. Po dwóch dekadach to one napędzają cały wynik. Przy odkładaniu 500 zł miesięcznie i średnio 5 procentach rocznie kapitał po 40 latach jest ponad trzy razy większy niż suma wpłat.

Dlatego każda dekada zwłoki kosztuje najwięcej na samym końcu. Kto zaczyna w wieku 25 lat, buduje kapitał głównie z odsetek. Kto zaczyna po pięćdziesiątce, buduje go prawie wyłącznie z własnych wpłat.

Prywatny plan emerytalny to nie drugi ZUS

Najważniejsza różnica dotyczy własności. Składki do ZUS to zapis księgowy. Płacą one bieżące emerytury innych ludzi, a po śmierci ubezpieczonego kapitał z pierwszego filaru nie jest dziedziczony przez nikogo. W prywatnym planie pieniądze są prawdziwym majątkiem. Należą do oszczędzającego, a po jego śmierci całość trafia do wskazanych bliskich.

Druga różnica to przewidywalność. Zasady wypłat z ZUS zmieniały się wiele razy i zależą od decyzji polityków. Prywatny plan opiera się na umowie. Warunki wypłaty, dziedziczenia i zakończenia są w niej zapisane z góry i żadna ustawa emerytalna ich nie zmieni.

Ile realnie wyjdzie z obu źródeł przy konkretnym wieku i konkretnej pensji, pokazuje kalkulator Policz to sam.

Bezpieczeństwo potwierdzone historią

Przy wieloletnich programach wraca zawsze to samo pytanie. Co stanie się z tymi pieniędzmi za 30 lat. Odpowiedź daje historia branży, która przeszła najtrudniejszy możliwy test. Ubezpieczenia na życie działają w Polsce od początku XIX wieku. Zakłady obecne tu przed 1939 rokiem po dziesiątkach lat odnalazły posiadaczy przedwojennych polis oraz ich spadkobierców i wypłaciły zobowiązania sprzed II wojny światowej[1].

Dziś tych pieniędzy pilnuje się systemowo. Ubezpieczycieli kontroluje KNF. Muszą utrzymywać wskaźniki wypłacalności zapisane w ustawie, a rezerwy na wypłaty dla klientów są oddzielone od bieżących pieniędzy firmy. Umowa, która przetrwała wojnę światową, zmianę ustroju i dwie waluty, mówi więcej niż jakakolwiek obietnica.

Jak oszczędza się za granicą

Na tle Europy Zachodniej Polacy prawie nie budują prywatnego kapitału na starość. W Wielkiej Brytanii wieloletnie polisy oszczędnościowe, nazywane tam endowment, od pokoleń są normalnym elementem domowych finansów. W Holandii oszczędności emerytalne gospodarstw domowych przewyższają roczne PKB całego kraju. W Polsce to wciąż kilka procent.

Ta różnica nie bierze się z zamożności, tylko z nawyku. Na Zachodzie stała, automatyczna wpłata odkładana przez dziesiątki lat to zwykła rzecz, a nie produkt dla wtajemniczonych.

Korzyści podatkowe i prawne

Program oszczędnościowy prowadzony w formie umowy ubezpieczenia ma trzy właściwości, których nie daje ani lokata, ani rachunek maklerski.

Łatwe tricki na oszczędzanie

Skuteczne oszczędzanie nie wymaga silnej woli. Wymaga automatu. Jedno dobrze ustawione zlecenie stałe robi więcej niż dziesięć lat postanowień noworocznych.

Ochrona zdrowia i życia w tej samej umowie

Do prywatnego planu prowadzonego u ubezpieczyciela można dołożyć umowy dodatkowe. Wtedy jedna umowa chroni naraz kapitał i zdrowie. Ciężka choroba w trakcie oszczędzania to najczęstszy powód porzucenia planu. Z dodatkami plan finansuje wtedy leczenie, zamiast się rozsypać.

Słownik pojęć